Продавате само преку веб-страница. Ви треба ли фискална каса?

Мала фирма за детска облека реши да продава само преку интернет: магацин, веб-страница и курирска служба, без продавница. Пред да почнат, нè прашаа зошто би им требала фискална каса кога кај нив никој не влегува.

Одговорот зависеше од тоа како ќе плаќаат купувачите. На страницата понудија три начини: уплата на трансакциска сметка, плаќање со картичка преку страницата и плаќање во готово при преземање на пратката.

Законот не бара продавница

Според чл. 2 од Законот за регистрирање на готовински плаќања, фискален систем мора да воведе секој даночен обврзник кој врши промет „за кој плаќањето не се извршува по банкарски пат“. Законот не прави разлика меѓу продавница и веб-страница. Ослободувањата се наброени во чл. 9 и продажбата преку интернет не е меѓу нив. Владата со посебна одлука може да ослободи одредени дејности (чл. 9-а), но таква одлука за продажба преку интернет не најдовме.

Регистрацијата за ДДВ тука не е важна, бидејќи според брошурата на УЈП обврската ја има и обврзник кој не е регистриран за ДДВ.

За секој од трите начини на плаќање одговорот е различен:

Уплата на сметка. Плаќањето е по банкарски пат и фискална сметка не се издава. Во брошурата на УЈП за услугите стои дека обврска нема ако плаќањето е исклучиво безготовинско, а чл. 2 важи исто и за промет на добра.

Плаќање во готово при преземање. Купувачот плаќа во готово, па тоа не е банкарски пат, без оглед на тоа што курирот подоцна парите ги уплатува на сметката на продавачот. Фискалната сметка се издава при предавањето на стоката и плаќањето (чл. 4 став 2). Кога трговијата се врши преку посредници или дистрибутери, обврзникот ја издава фискалната сметка на дистрибутерот, кој ја врачува на купувачот при плаќањето (чл. 4 став 4). Курирот не е посебно спомнат во законот, но оваа одредба е најблиска, па фискалната сметка се подготвува заедно со пратката.

Картичка преку веб-страницата. За овој случај законот нема директна одредба. Чл. 5 бара на фискалната сметка да се наведе дали е платено во готово или со платежна картичка, а во брошурата на УЈП за потрошувачите стои дека фискална сметка се издава и кога се плаќа со картичка. Тоа јасно важи за картичка на POS-терминал во продавница, а за плаќање со картичка на веб-страница, кога парите преку банката легнуваат на сметката, не најдовме ниту одредба ниту објавено мислење на УЈП. Препорачуваме да се побара писмено мислење од УЈП, а дотогаш посигурно е да се издава фискална сметка.

Глобата за неиздадена фискална сметка и за промет без фискален систем е од 600 до 1.000 евра за микро трговец и од 1.500 до 2.000 евра за мал трговец, а посебна глоба има и одговорното лице (чл. 21-б). Може да се изрече и привремена забрана за вршење дејност (чл. 22). Фирмата го задржа плаќањето при преземање, а фискалниот апарат го постави во магацинот од каде што се испраќаат пратките (чл. 11 став 2).

Начинот на плаќање го одредува и моментот кога настанува ДДВ, ако фирмата е обврзник. Кога купувачот плаќа на страницата пред испраќањето, даночниот долг настанува со приемот на плаќањето (чл. 31 став 2 од Законот за ДДВ), а кога плаќа при преземање, долгот настанува со почетокот на испраќањето (чл. 31 став 1 точка 1).

Доставата што ја наплатувате од купувачот не се оданочува посебно. Трошоците за превоз што продавачот му ги пресметува на купувачот влегуваат во даночната основа на стоката (чл. 17 точка 2 од Законот за ДДВ), па се применува стапката за стоката и кога доставата е посебна ставка на сметката. За детска облека тоа е 18 %, а за книги 5 % (чл. 30 став 1 точка 3), и за стоката и за доставата. Курирот својата услуга ви ја фактурира со 18 % (чл. 29), бидејќи од ДДВ се ослободени само поштенските услуги на Македонска пошта (чл. 23 точка 4).

Со курирот може да се договори тој дневниот пазар да го уплатува директно на вашата сметка. Обично уплатува износ намален за својата провизија, но приходот и понатаму е целиот износ од фискалните сметки (чл. 16 став 1 од Законот за ДДВ), а провизијата е трошок по неговата фактура. Ако се книжи само нето-уплатата, приходот е помал, а уплатите не се усогласуваат со дневните финансиски извештаи од фискалниот апарат.

Јакната вратена по пет месеци

Вториот проблем настана поради текст што го немаше на страницата. Во ноември купувач нарача јакна, а во април напиша дека ја враќа и бара да му се вратат парите, без да наведе причина. На страницата пишуваше само „замена во рок од 7 дена“.

Кај договорите на далечина потрошувачот има право да се повлече од договорот во рок од 14 дена, без да наведе причина (чл. 127 став 1 од Законот за заштита на потрошувачите). Рокот не тече од нарачката, туку од денот кога потрошувачот физички ја добил стоката (чл. 127 став 3 точка 2).

Трговецот, пак, е должен однапред да го извести потрошувачот за ова право, за рокот и за постапката и да му го даде пропишаниот образец за повлекување (чл. 120 став 1 точка 10). Ако тоа не го направи, рокот не е 14 дена, туку 12 месеци и 14 дена (чл. 127 став 6).

Купувачот во април беше во рокот, а трошокот падна врз фирмата:

• мораше да ја врати целата цена заедно со доставата, во рок од 14 дена од известувањето, со право враќањето да го задржи додека не ја добие стоката или доказ дека е испратена (чл. 130 ставови 1 и 4);
• го плати и враќањето на пратката, бидејќи купувачот не беше известен дека тој трошок е негов (чл. 131 став 2);
• не можеше да одбие ништо за тоа што јакната била носена, бидејќи потрошувачот не одговара за намалената вредност на стоката кога трговецот не го известил за правото на повлекување (чл. 131 став 4).

Правото на повлекување не важи, меѓу другото, за стока изработена според барањата на купувачот, за стока што брзо се расипува и за запечатена стока што поради хигиенски причини не може да се врати ако е отпечатена по испораката (чл. 133 став 1 точки 3, 4 и 5). Детската облека не спаѓа во овие исклучоци.

Враќањето има последици и во книговодството. Се издава касова сметка за сторна трансакција, кон која се приложува фискалната сметка што се сторнира (чл. 10 став 1), па бидејќи оригиналот е кај купувачот, чувајте копија. Ако сте обврзник за ДДВ, го исправате данокот (чл. 22 став 1 од Законот за ДДВ).

Лесно се превидува и копчето за нарачка. Тоа мора да биде означено со зборовите „нарачка со обврска за плаќање“ или со друг недвосмислен израз (чл. 126 став 5), инаку потрошувачот не е обврзан со нарачката (чл. 126 став 6).

Што да проверите

Поминете ја страницата како да сте купувач:

• Начини на плаќање. Ако нудите плаќање во готово, ви треба фискален систем. Ако примате картички, побарајте мислење од УЈП.
• Достава и курир. Доставата на сметката оди со стапката на стоката. Уплатата од курирот книжете ја во бруто износ, а провизијата посебно.
• Право на повлекување. Дали на страницата се наведени рокот од 14 дена, постапката и кој го плаќа враќањето на стоката и дали е ставен образецот (чл. 120 став 1 точки 10 и 11)?
• Податоци и цена. Назив, адреса, телефон и е-пошта, вкупна цена со сите даноци и трошоци за достава (чл. 120 став 1 точки 2, 3 и 5), а најдоцна на почетокот на нарачката и ограничувањата за испорака и прифатените начини на плаќање (чл. 126 став 8).
• Копчето за нарачка. Натписи како „Продолжи“ или „Заврши“ не кажуваат дека со нарачката се презема обврска за плаќање.
• Претходните нарачки. Ако информациите му ги дадете на купувачот во рок од 12 месеци, рокот за повлекување истекува 14 дена од денот кога ги добил (чл. 127 став 7). Затоа не е доволно само да се поправи текстот на страницата, туку треба да се известат и купувачите од последната година.

Глобите и тука се високи: од 500 до 1.000 евра за микро трговец и од 1.000 до 2.000 евра за мал трговец (чл. 215).

Кога купувач е фирма, правилата за повлекување не важат, бидејќи законот го штити потрошувачот. Фирмата, пак, може да побара фактура (чл. 53 став 1 од Законот за ДДВ), а кога ѝ е потребна фактура и зошто фискалната сметка не е секогаш доволна, пишувавме во посебна статија.