Сопственик на мал хотел ѝ пиша на Управата за јавни приходи. Секој месец добива две фактури од странство: провизија од Booking за продадените ноќевања и сметка од Facebook за рекламите. И двете ги плаќа со картичка. Прашањето беше едноставно — дали за нив треба да задржи данок?
Одговорот на УЈП (мислење од 5 јуни 2025) ги раздели двете фактури. За Booking — не. За Facebook — да.
Што е задржан данок
Кога македонска фирма плаќа одредени видови приход на странска фирма, таа е должна при плаќањето да задржи данок и да го уплати истовремено со исплатата (чл. 20 од Законот за данокот на добивка). Стапката е 10% на бруто приходот (чл. 22).
Не секое плаќање во странство е такво. Членот 21 ги набројува приходите: дивиденди, камати, авторски хонорари, закуп на недвижност во земјата и — во точка 7 — менаџмент, консалтинг, финансиски услуги и услуги на истражување и развој.
Рекламите на прв поглед не се ниту едно од тоа. Но Правилникот ги става токму таму: во услуги на истражување и развој спаѓаат и „услуги на пропаганда, истражување на пазарот, огласување во медиуми, саемски приредби“ (чл. 11 од Правилникот). Рекламата на Facebook е огласување во медиум. Затоа подлежи на задржан данок.
Провизијата на Booking е посредување — ја нема во листата, па задржан данок нема.
Каде доаѓа нулата
Meta, која ги издава фактурите за рекламите, е ирска фирма. Македонија и Ирска имаат договор за одбегнување на двојното оданочување, а според УЈП, по тој договор овој приход се оданочува во Ирска — стапката на македонскиот задржан данок е 0%.
Законот дозволува стапката од договорот да биде пониска од 10% (чл. 23 став 1). Но ја поврзува со еден услов: исплатувачот мора да има заверен образец или одобрение од УЈП (чл. 23 став 2).
Правилото: 0% по договорот не важи само по себе. Ако во моментот на плаќањето немате заверен образец или одобрение од УЈП, должни сте да задржите и уплатите 10% на бруто износот — без оглед на тоа што договорот вели 0%.
Како се добива 0%
Правилникот предвидува два образци (чл. 12):
- ЗД-О/ДП — барање за ослободување од данок на други приходи, заверено од ирската даночна управа; или
- ЗД-ДО — барање за даночно ослободување, со потврда за резидентност на примачот издадена од ирската даночна управа, и со превод од овластен судски преведувач.
Образецот се поднесува пред секоја исплата. Кај рекламите, кои се плаќаат постојано по ист основ, доволно е да се поднесе пред првото плаќање (чл. 12 од Правилникот). УЈП издава одобрение во рок од 30 дена (чл. 23 став 5 од Законот).
Потврдата за резидентност мора да е за периодот во кој плаќате — за нова година, нова потврда.
Во праксата до УЈП се поднесува:
- потврда за резидентност на Meta од ирската даночна управа, со превод — нова за секоја година;
- образецот ЗД-ДО;
- испечатени услови за користење (Terms of Service) на Meta, бидејќи друг договор со неа немате;
- фактура или спецификација на плаќањата;
- писмено барање ослободувањето да важи за целата година, поради честите плаќања.
Што ако веќе плаќате без образец
Тогаш, според Законот, данокот требало да се задржи при секое плаќање. Meta нема да ви наплати 10% помалку — картичката се задолжува за целиот износ — па данокот го плаќа фирмата од свои средства.
| Пример: реклами за една година | Износ |
|---|---|
| Фактури од Meta | 300.000 ден. |
| Задржан данок без образец (10%) | 30.000 ден. |
| Задржан данок со заверен образец (0%) | 0 ден. |
На крајот на годината има уште една обврска: извештај за уплатениот данок по задршка до УЈП, до 15 февруари наредната година (чл. 24).
Што да проверите кај вас
Земете ги фактурите од странство за оваа година и поделете ги на две групи. Booking, Airbnb и слично посредување — тука нема задржан данок. Реклами (Facebook, Instagram, Google), истражување на пазарот, консалтинг, лиценци и софтвер со авторско право — тука прашањето е отворено, и одговорот зависи од договорот со државата на добавувачот и од тоа дали образецот стигнал на време.
Google и LinkedIn рекламите исто така ги фактурираат преку свои ирски фирми, па постапката е иста како кај Meta. Ако фактурата ја издала фирма од САД, договор за одбегнување на двојното оданочување нема, па останува 10%.
ДДВ е посебна приказна: за услугите од странски добавувач, ДДВ го пресметува примачот. Тоа го објаснивме во статијата Фактурата од Microsoft е без ДДВ.