„Тоа се само ситни претплати, по десетина долари.“
Така ни одговори сопственикот на една мала фирма кога го прашавме за плаќањата со картичка во странство. Кога ги наредивме изводите, „ситните претплати“ беа триесетина: пакет за е-пошта, складирање на податоци, хостинг, две AI алатки, па дури и eSIM за службен пат. Ниту една фактура во книгите. Ниту еден денар пресметан ДДВ.
Тоа не е реткост. Фактурите стигнуваат на мејлот на вработениот што ја отворил сметката, картичката плаќа автоматски, и никој не ги препраќа на сметководителот. Но, ДДВ на нив се должи — само што не го плаќа давателот, туку вие.
„Но фирмата е во Америка…“
Ова е првото прашање што го слушаме. Законот за ДДВ има јасно правило за услуги меѓу фирми: услугата се оданочува таму каде што е седиштето на примателот (чл. 14 став 2, од 1 јануари 2024). Вашата фирма е во Скопје — значи и услугата на американскиот или ирскиот давател, законски, е извршена во Македонија.
„Но тие не ми пресметаа ДДВ…“
И не можат — немаат седиште овде. Затоа законот обврската ја префрла на вас: кога давателот нема ни седиште ни подружница во Македонија, ДДВ го пресметува, го пријавува и го плаќа примателот на услугата (чл. 32 точка 4). Ако задоцни, и каматата е негова.
„Но јас не сум ни регистриран за ДДВ…“
Овој дел најмногу изненадува. Една адвокатска канцеларија, која не е во системот на ДДВ, со месечна претплата за Microsoft 365, беше сигурна дека ова не се однесува на неа. Се однесува.
Законот не зборува за „регистриран обврзник“, туку за даночен обврзник — а тоа е секој што самостојно врши стопанска дејност (чл. 9 став 1): фирма, адвокат, нотар, архитект. Член 51 став 1 само вели дека поради ваквите набавки не мора да се регистрирате. Не вели дека ДДВ не го должите.
Накратко: фирма или самостоен вршител што купува услуга од странски давател без седиште во Македонија сам го пресметува и плаќа ДДВ — регистриран за ДДВ или не.
Колку чини тоа
Стапката е 18% (чл. 29). Износот во долари или евра се претвора во денари по средниот курс на НБРСМ на денот кога настанал даночниот долг (чл. 20). Кај месечните претплати тоа е денот на фактурата, или денот на плаќањето, ако сте платиле порано (чл. 31 став 3).
| Пример | Износ |
|---|---|
| Месечна претплата | 100 USD |
| Среден курс НБРСМ на денот на фактурата | 53,00 ден. |
| Даночна основа | 5.300 ден. |
| ДДВ 18% што го пресметувате вие | 954 ден. |
За едни нула, за други трошок
Ако сте регистрирани за ДДВ, ги пресметувате тие 954 денари и истовремено ги одбивате како претходен данок, бидејќи услугата ја користите за дејноста (чл. 34). Нето — нула. Но и двете ставки мора да бидат во пријавата.
Ако не сте регистрирани, ДДВ го плаќате, а одбивка немате (чл. 51 став 3). Претплатата од 100 долари реално ви чини 18% повеќе. Добро е тоа да се знае пред да се избере алатката, а не по контролата.
Како го средивме
Кај фирмата од почетокот, секое плаќање со картичка од изводот го споредивме со фактура од профилот кај давателот (делот „Billing“ / „Invoices“). Онаму каде што фактура немаше, ја побаравме. На секоја го пресметавме ДДВ со курсот на нејзиниот ден. Неколку дена работа — наместо непријатно изненадување при даночна контрола.
Ако и вашата картичка плаќа во странство, направете ја истата проверка — или пишете ни, ќе ја направиме заедно.