Мала ИТ фирма, двајца програмери. Цела година работат за еден клиент од Германија — досега 5 милиони денари. Покрај тоа, одржуваат системи за две домашни фирми, околу 1,4 милиони. Во октомври добија прва поголема домашна работа: веб-продавница за трговец од Скопје, 700.000 денари.
Пред да ја фактурираат, нè прашаа: „Со 5 милиони одамна сме над прагот. Требаше ли да сме во ДДВ уште од пролет?“
Не требаше. Но, сега мора.
Прагот не го брои сиот промет
Регистрација за ДДВ е задолжителна кога вкупниот промет во календарската година ќе надмине 2.000.000 денари (чл. 51 став 1). Законот кажува и што е вкупен промет: прометот што е предмет на оданочување според член 2 точка 1 (чл. 51 став 2). Тоа е прометот на добра и услуги што се врши во земјата (чл. 2 точка 1).
Каде е извршена услугата не зависи од тоа каде седат програмерите. Кога услугата се врши кон друг даночен обврзник, местото на прометот е таму каде што примателот има седиште (чл. 14 став 2). Германската фирма е во Германија — значи и услугата е извршена во Германија. Таа не е промет во земјата, па не влегува во прагот, колку и да е голема.
УЈП го има потврдено истото за ИТ услуги од 3 милиони денари кон странски фирми (мислење од 28 октомври 2024) и за маркетинг-консалтинг за фирми од Србија и Унгарија (10 декември 2024): нема обврска за регистрација, без оглед на износот.
Правилото: во прагот од 2.000.000 денари се бројат само услугите извршени во земјата. Услугите кон странски фирми не се бројат — ниту 5, ниту 50 милиони.
Што се брои
| Промет во 2026 | Износ | Во прагот? |
|---|---|---|
| Услуги за германски клиент | 5.000.000 ден. | Не (чл. 14 ст. 2) |
| Одржување за две домашни фирми, јан.–септ. | 1.400.000 ден. | Да |
| Веб-продавница за домашен трговец, октомври | 700.000 ден. | Да |
| Вкупен промет за прагот | 2.100.000 ден. |
Без октомвриската работа фирмата ќе останеше под прагот. Со неа — го надмина.
Внимавајте на една замка: извозот на стоки се брои. Местото на прометот на стока е таму каде што почнува превозот (чл. 13 став 1 точка 2), значи во Македонија. Извозот е ослободен од ДДВ, но со право на одбивка (чл. 24 став 1 точка 1), а од прагот се изоставува само прометот ослободен без право на одбивка (чл. 51 став 2). Фирма што продава стоки во Германија влегува во ДДВ како секоја друга.
Кога и до кога
Ако прагот се надмине во текот на годината, регистрацијата важи по истекот на месецот во кој е надминат (чл. 51 став 7), а пријавата се поднесува најдоцна до 15-ти во наредниот месец (чл. 51 став 11). Прагот е надминат во октомври — пријавата е до 15 ноември.
Од регистрацијата натаму домашните фактури се со ДДВ. Германскиот клиент и понатаму добива фактура без македонски ДДВ — местото на прометот и понатаму е во Германија.
Регистрацијата трае најмалку три календарски години, без оглед колкав ќе биде прометот потоа (чл. 51 став 8). Една домашна работа од 700.000 денари значи ДДВ-пријави најмалку три години — и кога домашниот промет повторно ќе падне.
Што да проверите кај вас
Ако работите за странски клиенти, соберете ги само домашните фактури и извозот на стоки од 1 јануари — без странските услуги. Ако збирот поминал 2.000.000 денари, видете во кој месец — рокот за пријава е 15-ти во следниот. Ако сте блиску до прагот, пресметајте пред да ја прифатите следната домашна работа.
И уште нешто: тоа што не сте во ДДВ не ве ослободува од ДДВ за услугите што ги купувате од странство — Google, Microsoft, хостинг. Тоа е друга приказна.